Es mòles harières en Aran Imprimir E-Mail

Anticament ena Val d’Aran toti es pòbles auien coma mendre ua mòla harièra, era unenca indústria artesana que complementaue es ahèrs deth pagés. Amassa ad aguesta mòla plan soent i auie un ressèc e un lauader, qu'aprofitauen eth madeish desnivèu der arriu entà obtier era fòrça motritz de besonh entath sòn foncionament.

 

Era Mòla de Salardú, represente eth prototipe de mòla aranesa: ua bastenda de petites mesures, d’ua soleta planta bastida tamb es madeishi materiaus dera arquitectura locau: pèira de barrina, husta e lòses en tet. Aguesta mòla la trapam documentada per prumèr còp en an 1613 e deishèc de foncionar ara fin dera Guèrra Civila.

 

S’an documentat trenta ua mòles ath long d’Aran. D’aguest inventari cau remercar es cinc mòles en Bausen o es tres de Vielha.

 

Tot e era omogeneitat des mòles araneses trapam tanben mòles de mesures mès granes qu'era de Salardú, com era de Betren qu'incorpòre un humarau. Tanben varie era quantitat de mòles que i auie enes molins. Era mòla d’Unha, de mesures plan petites auie un solet rodet en tot qu'era de Betren arribèc a auer-ne quate.

 

Subergés eth larèr, que lo trapaem en lèu totes es mòles d’Aran, hèt que les diferéncie dera rèsta des mòles deth Pirenèu.

 


Vista generau dera Mòla, a on se pòt observar er dubertura der esclòp

 


Interior dera Mòla, a on s'obsèrve dues des tres mòles, era (sínia) SENHA e eth (cernador) SEDAÇ

 


Interior dera Mòla, podem observar era craba que tiege eth molièr entà picar era mòla fixa.